مصطفى النوراني الاردبيلي

256

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

جگر سفيد و امعاء را از بلغم پاك مىكند . اشتها و باه را زياد نموده و از بالا بردن بخارات از طريق دماغ جلوگيرى مىكند ، مدّر حيض و ادرار است . در درد دندانها از جوشانده آن غرغره مىكنند و براى تحليل اورام به سركه يا عسل ساييده ، ضماد مىكنند ، همراه با سركه ، دافع ورم طحال و با پنير تازه مسمّن بدن مىباشد . انفيه آن فضولات دماغ را خارج مىكند . گلش نيز باه و اشتها را برمىانگيزد ، آب فشرده آن در چشم نافع كم‌سويى و در گوش نافع درد گوش مىباشد . با ديگر ادويه مناسب ، نافع سرفه ، درد مثانه ، رحم ، پهلو ، سنگ كليه و مثانه مىباشد . جوشانده و خيسانده آن با ادويه مناسب ، نافع دردهاى مذكور مىباشد . براى خارج كردن بلغم ، آن را با انجير استعمال مىكنند . « 2 » صفير السلطان مشخصات : نامهاى محلى آن : پرمنگناس و داتوره و نام عربى آن ، صفير السلطان است و در برخى از كُتب « بنج » نيز گفته مىشود . درختچه‌اى است داراى گلهاى بزرگ ، بزرگتر از تاتوره علفى ، برگهاى آن تخم‌مرغى صاف بدون كرك ، بعضى از آنها كامل ولى بعضى عميقا دندانه‌دار است . گلهاى آن بوقى آويزان به رنگ ارغوانى و كپسول ميوه آن ناصاف و سطح آن پوشيده از خار است . تركيبات شيميايى : در اين گياه ، آلكالوئيدهاى هيوسين ، هيوسيامين ، آتروپين و اسكوپولامين وجود دارد . در برگهاى گياه در حدود 426 / 0 درصد جمعا از انواع الكالوئيدها وجود دارد . در گياه تاتوره درختى رومانى ، 45 درصد كل آلكالوئيدها را مادّه اسكوپولامين تشكيل مىدهد .

--> ( 2 ) - المفردات ، ص 327 ؛ بستان المفردات ، ص 164 ؛ مخزن المفردات ، ص 264 .